Inleiding
Twee restauranteigenaren voeren een onderneming ‘in een kustplaats in de buurt van Rotterdam’. Beide eigenaren voeren de handelsnaam “De Jongens”. Het ene bedrijf, opgericht in 2013, dagvaardt het andere bedrijf, opgericht in 2022, en vordert dat het als enige de naam “De Jongens” mag gebruiken. Het andere bedrijf mag de naam niet langer gebruiken en moet de handelsnaam aanpassen.
Naar aanleiding van de dagvaarding mag het gedaagde bedrijf een reactie geven, dat heet de conclusie van antwoord. Daarna volgt er ten overstaan van de rechter een mondelinge behandeling van de kwestie.
Onlangs, op 27 augustus, wees de rechter een vonnis en daarin stelde hij de eisende partij in het gelijk. Door het gevaar van naamsverwarring moet de gedaagde partij haar handelsnaam wijzigen (1).
Niets bijzonders, zo op het eerste gezicht, los van de vraag waarom hier, met een proceskostenveroordeling ter grootte van € 4.173,22 naast de aanzienlijke eigen advocaatkosten, ‘überhaupt’ is geprocedeerd. Wat maakt deze uitspraak dan toch zo leuk?
De rechter
De uitspraak wordt interessant door de laatste overweging van de rechter. Een soort overweging ‘ten overvloede’, een overweging die niet meteen van invloed is op de uitkomst van het geschil, maar die de rechter toch van het hart moet. Het betreft een opmerking over artikel 21 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (art. 21 Rv): de advocaat mag niet liegen, hij moet de volledige waarheid vertellen over de feiten. Als hij dat niet doet, kan de rechter daar het gevolg aan verbinden dat hem geraden voorkomt.
Wat was er namelijk gebeurd? In reactie op de dagvaarding had de advocaat van de gedaagde als bewijs en ondersteuning van zijn betoog uitspraken van het hoogste rechtscollege, de Hoge Raad, verzonnen of uitspraken genoemd die helemaal niets met de besteden kwestie te maken hadden. De rechter had namelijk de genoemde arresten opgezocht en proberen te lezen. Dat was dus niet gelukt. Tijdens de mondelinge behandeling confronteerde de rechter de betreffende advocaat daarmee. Deze antwoordde dat wellicht bij het converteren van het Word- in een PDF-document een en ander was misgegaan.
Wat was misgegaan?
Juridische uitspraken krijgen allemaal een zogenaamd uniek ECLI-nummer (European Case Law Identifier). Daar zou je een typefout in kunnen maken, waardoor je op www.rechtpsraak.nl de uitspraak niet of moeilijk kunt terugvinden. Maar in dit geval bestonden meerdere uitspraken niet of hadden niets met het onderwerp van doen. Daarbij, laat helder zijn, wijzigt het ECLI-nummer niet door een conversie van een Word- naar een PDF-document. Het ging hier “zeer waarschijnlijk” om een advocaat die CHAT GPT had gebruikt en daar niet voor durfde uit te komen (2).
Tijdens de mondelinge behandeling heeft de rechter dat wel proberen te achterhalen, maar de advocaat bleef bij het verhaal van de conversie. De rechter laat in het vonnis weten dat hij daarvan niets gelooft (“Deze verklaring roept vragen op”), maar hij verbindt er geen consequenties aan (een liegende advocaat overtreedt immers artikel 21 Rv), omdat de advocaat er voor zijn cliënt immers geen voordeel uit heeft gehaald: de procedure is immers door hem en zijn klant verloren. De advocaat zal echter bij deze rechtbank in ieder geval zijn geloofwaardigheid verloren zijn.
Wie houd je voor de gek?
Ten eerste heb je diegene waar je processtuk in eerste instantie voor bedoeld is, de rechter, voor de gek gehouden. Je probeert hem of haar met onwaarheden te overtuigen. Dat doe je vervolgens ook met de wederpartij. Als cliënt zou ik me ook behoorlijk bestolen voelen. Hij heeft het gevoel voor aap te staan bij de rechter, hij denkt dat de advocaat zijn belangen goed behartigt en hij krijgt ook nog eens een rekening voor advocaatkosten waar je je vraagtekens bij kunt zetten. Een klacht bij de Orde van Advocaten ligt voor de hand. Maar als advocaat neem je jezelf en je beroep toch ook niet serieus? Je kunt CHAT GPT best, ook als advocaat, gebruiken om inspiratie op te doen voor je betoog. Je kunt zelfs de spelling laten controleren. Maar je bent toch uiterst kritisch op de door CHAT GPT genoemde uitkomsten en, zo blijkt achteraf: verzonnen, bronnen? Waar blijft de beroepsethiek? (3)
(1)
Rechtbank Rotterdam 27-8-2025, ECLI:NL:RBROT:2025:10388
Wil je weten welke advocaat je in Den Haag zeker niet moet nemen, zoek dan de uitspraak op, want de namen van de gemachtigden staan in de uitspraak.
(2)
Wat mij betref ging het overduidelijk over CHAT GPT, maar helemaal uitsluitsel geeft de uitspraak niet. Dus ik moet zelf ook voorzichtig zijn in mijn beschuldiging. De ervaring met producties van studenten is, dat CHAT GPT inderdaad bronnen verzint. Het is vaak al te zien aan een onjuiste verwijzing naar gerechtelijke instanties.
(3)
Met dank aan de attendering van Pascal Besselink
